Mae lleferydd fy mhlentyn yn anodd ei ddeall
Mae plant yn dysgu gwneud seiniau trwy wrando ar y bobl o'u cwmpas a rhyngweithio â nhw. Hyd yn oed cyn eu geni, mae babanod yn dechrau canolbwyntio ar leisiau ac yn dechrau arbrofi gyda seiniau, fel gw-gw, gyrglo a gwneud gwichian. Wrth iddyn nhw dyfu, mae'r gwneud seiniau chwareus hwn yn troi'n clebran, sydd yn y pen draw yn datblygu'n llinynnau hirach o seiniau ac, yn ddiweddarach, eu geiriau cyntaf. Mae'n gyffredin i blant barhau i ddefnyddio babblo wrth iddyn nhw ddechrau ffurfio geiriau go iawn.
Pa seiniau lleferydd ddylai fy mhlentyn allu eu dweud?
Mae dysgu sut i ddweud seiniau’n gywir a'u defnyddio mewn geiriau yn gofyn am ymarfer. Gall rhai plant ddweud geiriau’n glir o’r dechrau, tra bod angen mwy o ailadrodd ar eraill cyn i’w geiriau ddod yn ddealladwy.
Gall datblygiad sain lleferydd amrywio'n fawr ymhlith plant. Fel arfer, mae seiniau cynnar fel p, b ac m yn cael eu dysgu'n gyntaf, tra bod seiniau fel ch, j, th, ac r yn tueddu i ddatblygu'n ddiweddarach. Mewn gwirionedd, mae'n bosibl bod rhai o'r seiniau hyn yn dal i ddatblygu hyd at ar ôl 8 oed. Mae llawer o amnewidiadau sain yn briodol i ddatblygiad, felly gellir disgwyl hynny hyd at oedran penodol.
Pa fathau o gamgymeriadau y gall plant eu gwneud?
I rai plant, gall dysgu dweud seiniau a'u defnyddio mewn geiriau fod yn heriol. Gallan nhw rhoi un sain yn lle un arall neu hepgor seiniau ar ddechrau neu ddiwedd geiriau. Efallai y bydd rhai plant yn gallu ailadrodd sain ar ei phen ei hun ond yn cael trafferth ei defnyddio mewn geiriau. I'r rhan fwyaf o blant, mae'r seiniau hyn yn parhau i wella dros amser.
Yn aml, nid yw plant yn ymwybodol pan maen nhw'n cam dweud geiriau a gallan nhw fynd yn rhwystredig os na all eraill eu deall.
Sut galla i helpu?
Mae yna lawer o ffyrdd y gallwch chi helpu eich plentyn i gyfathrebu'n effeithiol ac i leihau ei rwystredigaeth wrth geisio cyfleu ei neges.
- Dangoswch i'ch plentyn eich bod chi'n gwrando
- Modelwch y geiriau yn ôl iddo ond peidiwch â'i gywiro
- Ailadroddwch y darn olaf yr oeddech chi'n ei ddeall
- Peidiwch â dweud “dyweda …” (gofyn iddo ailadrodd y gair er mwyn ei ddweud yn gliriach)
- Rhowch ddewisiadau
- Cyfaddefwch pan na allwch ddeall
- Gofynnwch i'ch plentyn ddangos i chi
- Defnyddiwch ystumiau
- Stopiwch ddefnyddio’r dymi
Ystyriwch sut mae eich plentyn yn siarad ar hyn o bryd:
Pa seiniau maen ef/hi’n cael hi'n anodd eu dweud neu eu defnyddio?
Gall y rhan fwyaf o bobl ddeall beth mae ef/hi’n ceisio'i gyfleu?
Sut mae ef/hi’n ymateb pan nad yw eraill yn ei ddeall?
Pa strategaethau ydych chi wedi rhoi cynnig arnyn nhw hyd yn hyn i helpu eich plentyn i fynegi ei hun?
Fel rhieni, rydych chi'n adnabod eich plentyn yn well nag unrhyw un! Rydych chi'n deall ei hoff weithgareddau, pa deganau mae’n eu mwynhau a beth sy'n dod â llawenydd iddi. Drwy ychwanegu strategaethau syml at eich arferion dyddiol, gallwch chi helpu i gefnogi datblygiad seiniau lleferydd eich plentyn.
Beth ddylwn i ei wneud os ydw i'n poeni?
Rhowch gynnig ar y cyngor ar y dudalen hon am gwpl o fisoedd. Efallai y bydd yn cymryd amser i chi a'ch plentyn addasu i weithgareddau newydd neu ffyrdd newydd o gyfathrebu â'ch gilydd.
Os, ar ôl cwpl o fisoedd, rydych chi'n dal i bryderu am seiniau lleferydd eich plentyn, siaradwch ag athro/athrawes eich plentyn (neu'r CADY yn yr ysgol). Efallai y bydd ysgolion yn gallu cynnig cefnogaeth ychwanegol i helpu eich plentyn. Os ydych chi a'r ysgol yn parhau i bryderu am leferydd eich plentyn, rydym yn awgrymu bod yr ysgol yn atgyfeirio at ein gwasanaeth, gan ddarparu gwybodaeth am sut mae'r anawsterau lleferydd yn effeithio ar ddysgu eich plentyn.
Dolenni Defnyddiol