Neidio i'r prif gynnwy

Cynhadledd Genedlaethol ar Fwydo ar y Fron

Grymuso cymunedau: Dull partneriaeth o wella ymwybyddiaeth a diwylliant bwydo ar y fron mewn ardaloedd difreintiedig yn gymdeithasol lle mae’r cyffredinrwydd yn isel.  

Rachel Evans (Public Health Wales) Eleanor Johnson and Bronwen Clatworthy (Breastfeeding Network) Rosy Phillips, Fay Fear, Claire Turbutt, Sarah Jenkins (Cwm Taf Morgannwg University Health Board) Carla Baldwin, Bethan Thorn, Joanne Foley, Florence Beach, Eryl Powell (Aneurin Bevan University Health Board) Amy Brown , Karen Hall (Swansea University)

Y cefndir a nod

"” Mae bwydo ar y fron… yn gysylltiedig ag atal anghydraddoldebau iechyd sylweddol. Darparu llaeth y fron yw’r gweithgaredd mwyaf hygyrch a chost-effeithiol sydd ar gael o ran iechyd y cyhoedd.”    Strategaeth Tlodi Plant Cymru 2024

  • Yn ôl Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC), babanod yn y cwintel isaf yw'r lleiaf tebygol o gael eu bwydo ar y fron. 
  • Mae'r bwlch hwn wedi bod yn barhaus dros amser.
  • Mae ymchwil Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dangos bod angen i ni newid y normau cymdeithasol yn y cymunedau hyn er mwyn gwella’r cyfraddau.

Tair ymyrraeth a gyflwynwyd ar yr un pryd mewn dwy gymuned darged a nodwyd â nodweddion amddifadedd a chyfradd isel o fwydo ar y fron. Prosiect tymor byr a ariennir gan Grant Arloesi  Tlodi Plant a Chefnogi Cymunedau Llywodraeth Cymru.

Gweithio mewn partneriaeth

“Daeth pob partner â’r wybodaeth a’r sgiliau penodol [a oedd yn galluogi] cyflawni nodau yn gyflym… darperir y gefnogaeth gryfaf i fwydo ar y fron drwy… wahanol sgiliau a phrofiadau yn dod at ei gilydd.”

Elfennau a chanlyniadau'r prosiect

Elfennau a chanlyniadau'r prosiect
Elfen Rheswm Canlyniad "Effaith ehangach"

Hyfforddiant cefnogaeth gan gymheiriaid - dwy garfan o Gynorthwywyr Bwydo ar y Fron ac un garfan o Gefnogwyr Bwydo ar y Fron.

  • Llenwi bylchau cefnogaeth bwydo ar y fron mewn cymunedau targed.
  • Recriwtio gwirfoddolwyr sy'n adlewyrchu eu cymunedau. 
  • Darparu cyfleoedd ar gyfer cymwysterau achrededig. 
  • Cynyddu capasiti siaradwyr Cymraeg ar y Llinell Gymorth Bwydo ar y Fron Genedlaethol (NBH). 

22 o Gynorthwywyr Bwydo ar y Fron wedi'u hyfforddi - 17 ohonynt o Gasnewydd a Rhondda (cymunedau targed).

Roedd y garfan Cefnogwyr Bwydo ar y Fron yn cynnwys siaradwyr Cymraeg.  

  • Mae pump o wirfoddolwyr wedi cael hyfforddiant neu gyflogaeth o fewn y GIG. 
  • Grŵp bwydo ar y fron wedi'i sefydlu yn Rhondda, lle nad oedd grŵp o'r blaen. 
  • Roedd gwleidyddion lleol yn bresennol mewn digwyddiadau dathlu, a oedd wedi codi ymwybyddiaeth ymhellach o fwydo ar y fron fel blaenoriaeth iechyd y cyhoedd.
  • Gwirfoddolwyr yn bresennol mewn wardiau ôl-enedigol. 

Recriwtio swyddi rhan-amser tymor byr i hyrwyddo'r Llinell Gymorth Bwydo ar y Fron Genedlaethol (NBH). 

  • Dangosodd data galwadau gan y BfN ddefnydd is na'r disgwyl o fewn yr ardaloedd targed. 
  • Gallai defnyddio’r llinell gymorth yn fwy leihau galwadau i wasanaethau lleol y GIG. 

Dangosodd data BfN gynnydd mewn galwadau dros gyfnod chwe mis y prosiect. 

  • Cododd yr hyrwyddwyr ymwybyddiaeth o Gynllun Cyfeillgar i Fwydo ar y Fron BfN a chofrestron nhw gyfleusterau lleol â’r cynllun. 
  • Cynnwys NBH yn yr wybodaeth i rieni a gynhyrchir gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn y dyfodol. 

Cyflwyno’r hyfforddiant First Milk Matters i staff nad ydynt yn staff iechyd sy'n gweithio gyda theuluoedd.

  • Darparu mynediad at hyfforddiant i staff y tu allan i'r system iechyd.
  • Cynyddu’r wybodaeth a’r gefnogaeth i’r gymuned o ran bwydo ar y fron. 

Aeth 35 o staff i’r hyfforddiant a dangosodd gwerthusiadau ar ôl y cwrs gynnydd mewn gwybodaeth a hyder ynghylch bwydo babanod. 

  • Newidiodd banc babanod cymunedol y ffordd y dosbarthwyd llaeth fformiwla. 
  • Creodd canolfan deuluol leol ofod sy'n addas i fwydo ar y fron. 

Gwerthusiad

  • Mae'r canlyniadau mesuradwy a nodwyd uchod yn dangos bod elfennau unigol y prosiect wedi'u cyflawni’n llwyddiannus. 

  • Cynhaliwyd cyfweliadau hefyd â chyfranogwyr mewn gwahanol rolau, gan ddangos y budd i bartneriaid y prosiect, gwirfoddolwyr, teuluoedd a’r sawl a oedd yn bresennol ar yr hyfforddiant First Milk Matters.

  • Adroddodd pob grŵp a oedd yn rhan o’r broses yr effaith ar ddiwylliant bwydo ar y fron yn y cymunedau targed, ac roedd gan deuluoedd fynediad at gefnogaeth bellach yn yr ardaloedd hynny lle’r oedd bwydo â photel yn norm. 

  • Un o gyfyngiadau'r prosiect oedd bod y cyllid yn un tymor byr. Nododd yr adroddiad gwerthuso fod ymyriadau bwydo ar y fron yn cymryd amser i wreiddio a bod yr effeithiau, e.e. ar gyfraddau bwydo ar y fron, yn cynyddu’n raddol dros amser. 

  • Mae BIPAB wedi ariannu blwyddyn bellach o hyfforddiant a goruchwyliaeth ar gyfer cefnogaeth gan gymheiriaid, sy’n cyd-fynd â’r gwaith ffocws ar fwydo ar y fron fel rhan o ddull system gyfan tuag at bwysau iach. 

“Dros amser, mae’n debygol y bydd hyn yn cynyddu’r canfyddiadau o fwydo ar y fron yn y cymunedau hyn lle mae bwydo â photel fel arfer yn norm. Bydd hyn yn treiddio i gynnydd o ran cychwyn bwydo ar y fron a’i welededd, profiadau a rennir lle mae bwydo ar y fron bellach wedi'i gynnwys ac yn fwy cyffredin, ac yn y pen draw, cyfraddau bwydo ar y fron gwell.”

Mae pobl yn dechrau bod ychydig yn fwy chwilfrydig am fwydo ar y fron ac eisiau darganfod ychydig yn fwy amdano.” Arweinydd bwydo babanod

““Dydw i ddim ar fy mhen fy hun ac mae gen i bobl i droi atyn nhw pan fyddaf angen cymorth.” Mam, a gafodd fynediad at grŵp cymorth newydd

Fersiwn argraffadwy

Dilynwch ni: