Prosiectau CTM yn rhan o werthusiad cenedlaethol ar gymorth iechyd meddwl mynediad agored arloesol ledled Cymru
Bydd dau brosiect iechyd meddwl newydd sy'n cael eu datblygu yng Nghwm Taf Morgannwg yn cyfrannu at raglen ymchwil genedlaethol sy'n anelu at wella mynediad, profiad cleifion a chanlyniadau i bobl sydd angen gofal.
Gwobr ymchwil fawr a ariennir gan y Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Iechyd a Gofal (NIHR), bydd y Grant Rhaglen £3.4m ar gyfer Ymchwil Gymhwysol yn cefnogi gwerthusiad cenedlaethol o wasanaethau iechyd meddwl mynediad agored dros bedair blynedd.
Mae'r symudiad i wasanaethau mynediad agored, a gynlluniwyd i roi cymorth cyflymach a mwy hyblyg i bobl pan fydd ei angen arnynt, yn dod mewn ymateb i'r galw cynyddol ac amseroedd aros hir am gymorth iechyd meddwl.
O dan y model newydd, bydd pobl yn gallu cael mynediad at gymorth heb lwybrau atgyfeirio traddodiadol, derbyn cymorth ar yr un diwrnod y maent yn gofyn amdano a dewis y math o gymorth sy'n diwallu eu hanghenion orau.
Bydd y gwerthusiad yn cynnwys dau gynllun dreialu Cwm Taf Morgannwg, a elwir yn brosiectau arddangos, sy’n cefnogi oedolion a phlant ar draws Cwm Taf Morgannwg. Mae'r prosiectau hyn yn profi dulliau newydd o wella mynediad at gymorth iechyd meddwl.
Mae'r prosiect oedolion, a gyflwynir ar y cyd gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg a Mind, yn profi a all pobl ag anghenion iechyd meddwl sy'n ffonio 111#2 gael mynediad at y cymorth cywir gan y gwasanaeth cywir y tro cyntaf, yn seiliedig ar asesiad o'u hanghenion. Bydd aelod hyfforddedig o staff yn cymryd amser i siarad â'r person dros y ffôn, gwrando ar ei brif bryderon a helpu i nodi'r gefnogaeth fwyaf priodol, a all gynnwys ymyrraeth uniongyrchol neu gyfeirio at wasanaethau perthnasol eraill. Mae'r dull hwn yn lleihau'r angen i bobl gyfleu eu stori i nifer o weithwyr proffesiynol.
Ochr yn ochr â hyn, mae prosiect “Here and Now” yn profi ffordd newydd o helpu plant, pobl ifanc a theuluoedd i dderbyn cefnogaeth seicolegol arbenigol cyn gynted â phosibl. Mae'r prosiect yn darparu mynediad hyblyg i gymorth pan fyddant yn barod i ymgysylltu, gan eu hannog i nodi'r mater sydd bwysicaf iddynt ar y pryd. Gall teuluoedd dderbyn cymaint neu gyn lleied o gefnogaeth ag sydd ei hangen arnynt, gan elwa o fwy o ddewis, ymyrraeth amserol a rôl weithredol wrth lunio eu gofal. Gallwch ddarllen mwy am y prosiect hwn yma.
Bydd dysgu o brosiectau oedolion a phlant a phobl ifanc yn cyfrannu at dystiolaeth dysgu a chanlyniadau fel rhan o'r gwerthusiad cenedlaethol. Wrth wneud hynny, mae'r timau yn BIP CTM yn helpu i lunio dyluniad gwasanaethau iechyd meddwl ledled Cymru yn y dyfodol.
Mae gwerthusiad y rhaglen Cymorth Iechyd Meddwl Mynediad Agored yn cael ei arwain gan Berfformiad a Gwella GIG Cymru, gan weithio mewn partneriaeth â'r Ganolfan Ymchwil Treialon (CTR) ac Ysgol y Gwyddorau Gofal Iechyd ym Mhrifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe, Prifysgol Northumbria yn Y Castellnewydd, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg a ProMo-Cymru.
Bydd y grant hwn yn cefnogi Cymru i ddod y wlad gyntaf yn y byd i brofi system iechyd meddwl mynediad agored, gan roi cymorth i bobl ar yr un diwrnod a mwy o ddewis o ran gofal, gyda'r potensial i drawsnewid canlyniadau iechyd meddwl.
Bydd pobl sydd â phrofiad personol yn chwarae rhan ganolog drwy gydol yr ymchwil drwy baneli cleifion a grwpiau rhanddeiliaid, gan lunio'r astudiaeth a sicrhau bod y gwaith yn adlewyrchu anghenion cymunedau ledled Cymru.
Dywedodd Dr Andrea Davies, Cyfarwyddwr Clinigol Gwasanaethau Seicolegol Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg:
“Mae atal ac ymyrraeth gynnar yn flaenoriaethau allweddol i ni. Mae'r gwerthusiad hwn yn gyfle pwysig i ddeall beth sy'n gweithio orau i bobl, sut y gall ymyrraeth gynnar, a dulliau newydd o asesu a gofal wella profiadau a chanlyniadau, a sut y gallwn sicrhau bod cymorth ar gael pan fo ei angen fwyaf."
“Mae ardaloedd o amddifadedd sylweddol o fewn y cymunedau rydyn ni’n eu gwasanaethu, felly mae sicrhau mynediad cyfartal at wasanaethau o ansawdd uchel yn hanfodol i wella canlyniadau i’n poblogaeth. Rydym wrth ein bodd yn cyfrannu at ymchwil genedlaethol a allai helpu i drawsnewid gwasanaethau iechyd meddwl i bobl leol a ledled Cymru.”
Dywedodd Ciara Rogers, Cyfarwyddwr Cenedlaethol Iechyd Meddwl, Anabledd Dysgu a Niwroamrywiaeth ar gyfer Perfformiad a Gwella GIG Cymru: “Er bod tystiolaeth yn awgrymu y gall ymyrraeth gynnar a mwy o ddewis drwy fodel mynediad agored wella canlyniadau, nid yw’r dull hwn erioed wedi’i werthuso ar raddfa genedlaethol."
“Bydd y buddsoddiad sylweddol hwn yn ein galluogi i ddeall a yw gwasanaethau iechyd meddwl mynediad agored yn gwneud gwahaniaeth go iawn i bobl yng Nghymru drwy wella mynediad at gymorth, gwella profiadau gofal a chyflawni canlyniadau gwell.”
Dywedodd Dr Rachel McNamara, Cyfarwyddwr yr Adran Iechyd yr Ymennydd a Lles Meddwl, CTR a chyd-Brif Ymchwilydd ar gyfer y gwerthusiad: “Rydym wrth ein bodd yn gweithio mewn partneriaeth â chydweithwyr ar draws y GIG, y byd academaidd, y trydydd sector ac Arbenigwyr trwy Brofiad Byw i werthuso gweithrediad gwasanaethau iechyd meddwl mynediad agored yng Nghymru, yn unol â’n cenhadaeth i hyrwyddo ymyriadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth ar gyfer iechyd meddwl a lles ar draws oes."
Ychwanegodd Tony Cope, Arbenigwr drwy Brofiad Byw a Chyd-gadeirydd Rhwydwaith Ymchwil a Thystiolaeth Iechyd Meddwl: “Mae cyllid NIHR ar gyfer gwerthusiad y rhaglen Cymorth Iechyd Meddwl Mynediad Agored yn gyfle hanfodol i ddeall beth sydd wir yn gweithio i bobl sy’n defnyddio cymorth iechyd meddwl, a pham."
“Rwy’n croesawu’r buddsoddiad hwn mewn tystiolaeth sy’n gwerthfawrogi profiad byw, yn cryfhau dysgu ledled Cymru, ac yn helpu i lunio gwasanaethau sy’n fwy hygyrch, ymatebol ac wedi’u gwreiddio yn beth sy’n bwysig i bobl.”
Mae'r gwerthusiad yn cefnogi cyflawni Strategaeth Iechyd Meddwl a Llesiant Llywodraeth Cymru 2025 - 2035, sy'n cynnwys ymrwymiad i wella mynediad at gymorth iechyd meddwl agored.
14/08/2026