Prosiect sy'n seiliedig ar natur yn trawsnewid lles oedolion awtistig yng Nghwm Taf Morgannwg

Mae prosiect gofal iechyd awyr agored arloesol yn helpu oedolion awtistig i wella eu lles, hyder a chysylltiadau cymdeithasol trwy rym natur.

Mae’r fenter “Defnyddio Natur i Wneud Cysylltiadau”, a gyflwynwyd gan Wasanaeth Awtistiaeth Integredig Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg (IAS), wedi trawsnewid gardd heb ei defnyddio yn Ysbyty George Thomas yn Nhreorci yn lle therapiwtig bywiog.

Daeth y rhaglen ynghyd â phobl oedolion awtistig ar gyfer cyfres o sesiynau strwythuredig awyr agored, gan gynnwys garddio, gwaith coed gwyrdd a choginio awyr agored.

Gweithiodd y cyfranogwyr yn gydweithredol i ddylunio a datblygu'r ardd, gan greu ardaloedd plannu synhwyraidd, adeiladu cadair myfyrio wedi'i gwneud â llaw, a dysgu sgiliau ymarferol newydd.

Dan arweiniad yr uwch-nyrs Claire Norman, Arweinydd Tîm Lucy Bolton gyda chefnogaeth cydweithwyr y Gwasanaeth Awtistiaeth Integredig, cafodd y prosiect ei ariannu drwy Ysgoloriaeth Arloesedd Elsie Wagg Sefydliad y Frenhines ar gyfer Nyrsio Cymunedol, gyda chefnogaeth ychwanegol gan y Cynllun Gerddi Cenedlaethol. Cafodd ei gyflwyno mewn partneriaeth ag arbenigwyr gofal iechyd awyr agored Down to Earth.

Cwblhawyd y rhaglen gan bob cyfranogwr a gofrestrodd, gan gyflawni cyfradd mynychu o 100%, a llwyddwyd i dderbyn achrediad cydnabyddedig mewn Iechyd a Lles yn yr Awyr Agored.

Dangosodd gwerthusiad y prosiect welliannau sylweddol mewn lles emosiynol. Adroddodd y cyfranogwyr am hyder gwell, cysylltiadau cymdeithasol cryfach, a gostyngiad mewn gorbryder a hwyliau isel. Dangosodd mesurau hefyd leihad sylweddol mewn teimladau oedd yn gysylltiedig ag iselder a gorbryder, ynghyd â gwella hunan-barch.

Dywedodd un cyfranogwr: “Mae’n braf dod yma bob wythnos… mae’n wirioneddol hyfryd cyfrannu a gwneud popeth gyda’n gilydd.”

Ychwanegodd un arall: "Mae dim ond bod y tu allan yn gwneud rhywbeth a fydd yn gwneud gwahaniaeth... wedi gwneud i mi deimlo'n well ynof i fy hun ac amdanaf i fy hun; ac yn fwy hyderus."

Helpodd y rhaglen hefyd i sefydlu trefn ddyddiol a chymhelliant, gyda llawer yn ei ddisgrifio fel “uchafbwynt yr wythnos”.

Mae'r ardd bellach yn adnodd parhaol i gleifion, staff ac ymwelwyr, gan gynnig gofod tawel a chroesawgar i gefnogi lles.

Ar ôl llwyddiant y peilot, mae cyllid pellach wedi cael ei sicrhau i ehangu'r rhaglen, gyda thri cwrs gofal iechyd awyr agored ychwanegol wedi'u cynllunio eleni.

Dywedodd y pennaeth prosiect Claire Norman bod y fenter yn dangos y rôl bwerus y gall natur ei chwarae mewn gofal iechyd: Mae’r prosiect hwn yn dangos sut y gall cysylltu â natur drawsnewid lles, gwella hyder a chreu cysylltiadau cymdeithasol ystyrlon. Rydym yn falch o weld y gwahaniaeth y mae wedi’i wneud ac yn gyffrous i dyfu’r gwaith hwn ymhellach.

15/05/2026