Capasiti Llawfeddygol Cynyddol Ar Draws De-ddwyrain Cymru
Mae cleifion ledled Cwm Taf Morgannwg yn elwa o fynediad gwell at lawdriniaeth cataractau diolch i raglen ranbarthol sydd wedi cyflawni mwy na 25,000 o weithdrefnau ledled De-ddwyrain Cymru yn ystod y 12 mis diwethaf.
Mae'r Rhaglen Offthalmoleg Ranbarthol yn dwyn ynghyd dimau o Fyrddau Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg, Aneurin Bevan a Chaerdydd a'r Fro i gynyddu capasiti llawfeddygol, gwella gofal cleifion a lleihau amseroedd aros. Trwy'r dull cydweithredol hwn, mae bron i 10,000 o gleifion wedi dod oddi ar restrau aros rhanbarthol, gan helpu mwy o bobl i gael mynediad at driniaeth adfer golwg yn gynt.
Mae llawdriniaeth cataractau yn weithdrefn ddyddiol sydd fel arfer yn cael ei chwblhau o fewn awr ac mae'n cynnwys disodli lens llygad naturiol cymylog gydag un artiffisial clir. Mewn ymateb i'r galw cynyddol am driniaeth, daeth y tri bwrdd iechyd ynghyd yn 2023 i adolygu sut y gellid defnyddio adnoddau'n fwy effeithiol a chynyddu nifer y llawdriniaethau sy'n cael eu cynnal ledled y rhanbarth.
Yn dilyn cyfnod ymgysylltu â'r cyhoedd o 12 wythnos i holi barn glaf ar y cynlluniau arfaethedig, datblygodd y rhaglen ddau 'hwb' cataract rhanbarthol i ddarparu capasiti clinigol ychwanegol – un yng ngogledd y dalgylch yn Ysbyty Nevill Hall yn y Fenni, ac un arall yn y De yn Ysbyty Athrofaol Cymru yng Nghaerdydd.
Ochr yn ochr â gweithgarwch yr hybiau, cefnogwyd y rhaglen gan £19.5 miliwn ychwanegol o gyllid Llywodraeth Cymru ym mis Ebrill 2025 i fynd i'r afael ymhellach â rhestrau aros cataract trwy gontractio allanol i ddarparwyr annibynnol ledled Cymru a Lloegr. Gyda tharged uchelgeisiol o gontractio 12,930 o driniaethau cataract yn allanol rhwng Ebrill 2025 a Mawrth 2026, llwyddodd y rhaglen nid yn unig i gyrraedd ond i ragori ar ei tharged; gan ddarparu 12,976 o lawdriniaethau adfer golwg ar draws rhwydwaith o bum darparwr arbenigol.
Arweiniodd y gweithgaredd ychwanegol hwn, o'i gyfuno â'r driniaeth cataract presennol a berfformiwyd ar draws pob un o'r tri Bwrdd Iechyd a'r ddau ganolfan rhanbarthol, at gyfanswm o 25,633 o lawdriniaethau rhwng Ebrill 2025 a Mawrth 2026 (gyda chyfran o gleifion yn derbyn triniaeth yn y ddwy lygad).
Mae effaith y gwaith hwn wedi bod yn sylweddol wrth helpu i gyflymu amseroedd aros cleifion a lleihau'r rhestr aros cataractau o fwy na 9,600 o bobl.
Dywedodd Rhianon Reynolds, Arweinydd Clinigol Rhanbarthol y Rhaglen ac Arweinydd Clinigol Cenedlaethol ar gyfer Offthalmoleg:
"Mae ein timau wedi gweithio'n galed iawn i gyflawni'r rhaglen uchelgeisiol hon. Er gwaethaf graddfa a chyflymder y dasg, a oedd yn cyfateb i ddwy flynedd o weithgaredd arferol wedi'i gywasgu i mewn i ddeuddeg mis, gwnaethom sicrhau bod y rhaglen yn cynnal goruchwyliaeth glinigol gref a gofal sy'n canolbwyntio ar y claf trwy gydol y cyfnod hwn. Rydym yn falch iawn o fod wedi derbyn adborth cadarnhaol cyson ar gyfer yr hybiau rhanbarthol a'n partneriaid allanol."
Dywedodd Hannah Evans, Cyfarwyddwr Gweithredol Strategaeth, Cynllunio a Phartneriaethau ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan:
“Mae'r gwaith hwn yn ceisio gwella tegwch mynediad at lawdriniaeth cataract ar draws y Byrddau Iechyd a darparu gofal amserol, diogel ac o ansawdd uchel. Rwy'n falch iawn o weld yr effaith sylweddol ar amseroedd aros a phrofiadau cleifion a hoffwn ddiolch i'n cydweithwyr yn y Bwrdd Iechyd a'n partneriaid allanol am eu hymroddiad a'u cefnogaeth wrth gyflawni'r rhaglen hon."
Er bod y galw am lawdriniaeth cataract ar draws y rhanbarth yn parhau i fod yn uchel, mae'r rhaglen ranbarthol wedi gwneud cynnydd mawr wrth wella mynediad at lawdriniaeth cataract a chreu system gryfach, fwy gwydn ar gyfer y dyfodol."
06/07/2026