Neidio i'r prif gynnwy

Wro-gynaecoleg

Mae Wro-gaenecoleg yn is-arbenigedd o fewn Gynaecoleg, yn trin cleifion ag anymataliaeth wrinol, prolaps yn y wain, heintiadau ailadroddus yn y llwybr wrinol, poen yn y bledren, a niwed i lawr y pelfis ar ôl geni, gan gynnwys anymataliaeth ysgarthol, ynghyd â llawer o gyflyrau eraill.

Mae amrywiaeth eang o opsiynau triniaeth yn cael eu cynnig i fenywod, o driniaethau ceidwadol i driniaethau llawfeddygol uwch os yw'n briodol (gan gynnwys llawdriniaeth twll clo).

Mae triniaethau yn cael eu darparu gan dîm ymroddedig o feddygon (llawfeddygon), nyrsys arbenigol a ffisiotherapyddion iechyd y pelfis.

Mae gwasanaeth pesari dan arweiniad nyrsys ar gael i fenywod sydd angen pesari wedi ei ffitio neu ei fewnosod, neu sydd angen newidiadau i besari. Mae hefyd ar gael i fenywod sy’n cael problemau pesari. Mae’r clinigau yn cael eu cynnal yn Ysbyty Cwm Cynon, Ysbyty Cwm Rhondda, Parc Iechyd Keir Hardie ac Ysbyty Tywysoges Cymru.

Cwrdd â'r Tîm

Mohamed Elnasharty
Mr M Elnasharty FRCOG, MD MSC Obstetreg a Gynaecoleg
Meddyg Ymgynghorol Gynaecoleg gyda diddordeb arbennig mewn Llawfeddygaeth Mynediad Isel Wrogaenecoleg
Cyfarwyddiaeth Feddygol Grŵp Gofal Plant a Theuluoedd

Sanjay Chawathe
Obstetreg, Gynaecoleg ac Iechyd Rhywiol

Sreevidya Govindapillai Ambika
Obstetreg, Gynaecoleg ac Iechyd Rhywiol

Nadia Z Hikary-Bhal
Obstetreg, Gynaecoleg ac Iechyd Rhywiol

Andrew Allman
Meddyg Ymgynghorol

Karin Bisseling
Meddyg Ymgynghorol

Angharad Carroll
Uwch-nyrs mewn Wro-gaenecoleg

Victoria Atkins
Cydlynydd Iechyd y Pelfis

Victoria Collins
Gweithiwr Cymorth Gofal Iechyd mewn Uro-Gynaecoleg

Laura Carter
Gweithiwr Cymorth Gofal Iechyd

Ymhlith y cyflyrau mae:

Anymataliaeth wrinol mewn menywod

Mae sawl math o anymataliaeth wrinol, gan gynnwys:

 

  • Anymataliaeth straen - pan fydd wrin yn llifo allan ar adegau pan fo eich pledren dan straen; er enghraifft, pan fyddwch yn pesychu neu'n chwerthin.
  • Anhawster rheoli wrin ar frys - pan fydd wrin yn llifo allan wrth i chi deimlo awydd sydyn, dwys i fynd i'r toiled, neu ychydig ar ôl hynny.
  • Anhawster rheoli llif (cadw wrin cronig) - pan na allwch wagio'ch blaen yn llwyr, sy'n achosi gollwg cyson.
  • Anymataliaeth lwyr - pan na all eich pledren gadw unrhyw wrin o gwbl, sy'n achosi i chi basio wrin yn gyson neu i ollwng yn aml.
  • Mae hefyd yn bosibl fod gyda cymysgedd o anymataliaeth straen ac anymataliaeth ar frys.

Dysgwch fwy am symptomau anhawster wrinol ar wefan brif GIG.

Prolaps Wtero-gweiniol
  • Systosel: Prolaps wal flaen y wain.
  • Rectosel: Prolaps wal gefn y wain.
  • Y groth: Prolaps y groth.
  • Cromen y wain: Prolaps brig y wain ar ôl hysterectomi.

Dysgwch fwy am brolaps organau’r pelfis - GIG https://www.nhs.uk

Mae gan Gymdeithas Wro-gaenecoleg Prydain (BSUG) a gwefan Prolaps Organau'r Pelfis GIG ragor o wybodaeth am y triniaethau sydd ar gael.

Atgyfeiriadau

Mae’r tîm wro-gynecoleg yn gweithio'n agos gydag amrywiaeth o dimau arbenigol i sicrhau gofal cynhwysfawr drwy gydol eich taith. Yn rhan o'ch cynllun triniaeth, mae’n bosibl y byddwch yn cael eich atgyfeirio at ffisiotherapydd iechyd y pelfis ar gyfer ymarferion wedi’u targedu, tîm y bledren a'r coluddyn ar gyfer rheoli symptomau a chefnogaeth, tîm y colon a'r rhefr ar gyfer mynd i'r afael â phryderon cysylltiedig a’r tîm wroleg ar gyfer ei arbenigedd mewn materion y llwybr wrinol. Mae'r dull aml-ddisgyblaethol hwn wedi'i gynllunio i ddarparu gofal holistaidd a phersonol, gan fynd i'r afael â phob agwedd ar iechyd y pelfis.

Ffisiotherapi

Gall ffisiotherapi fod o gymorth mewn sawl ffordd. Os gellir rheoli eich prolaps heb yr angen am besari neu lawfeddygaeth, mae’n bosibl y byddwch yn cael eich atgyfeirio at ffisiotherapydd er mwyn cryfhau cyhyrau llawr y pelfis.

Os bydd gennych unrhyw driniaethau eraill, bydd angen i chi gwblhau'r sesiynau ffisiotherapi cyn unrhyw lawdriniaeth, gan y gall helpu drwy wella rheolaeth dros y bledren a'r coluddion, gwella'r prolaps presennol neu leihau'r risg o brolaps, a gwella wedi rhoi genedigaeth neu gael llawdriniaeth.

Tîm y Bledren a'r Coluddyn

Mae gwasanaeth Iechyd y Bledren a'r Coluddyn yn dîm sy'n arbenigo mewn gofalu am gleifion gyda symptomau’r bledren a'r coluddyn. Gan gynnig system atgyfeirio agored, rydym yn cynnig asesiad, triniaeth a chyngor ar lawer o agweddau ar ofal y bledren a'r coluddyn. O fewn Cwm Taf Morgannwg mae tîm y bledren a'r coluddyn yn cynnig clinigau dan arweiniad nyrsys (ar gyfer symptomau’r llwybr wrinol isaf – LUTS ac ymarferion llawr y pelfis) a Chathetreiddio Wrinol – mae’r rhain yn cael eu cynnal yn HCHP, DSH, YCC a RGH. Addysg – aml-ddisgyblaethol ac aml-asiantaeth (Cathetereiddio Wrinol, Gofal Coluddion ac Asesu a Rheoli Ymataliaeth – gellir cael mynediad atynt i gyd drwy SharePoint). Sganiau uwchsain wrin gweddilliol, astudiaethau llif, asesu a ffitio dyfeisiau wrinol a rheoli symptomau/strategaethau ymdopi.

Tîm y Colon a'r Rhefr

Mae tîmau Wro-gaenecoleg a’r colon a'r rhefr yn gweithio'n agos gyda'i gilydd i ddarparu gofal cydlynol i gleifion ag anhwylderau cymhleth llawr y pelfis sy'n effeithio ar y systemau wrinol a'r coluddion. Mae'r timau'n cyfuno eu harbenigedd i sicrhau diagnosis cywir a rheolaeth gynhwysfawr. Mae'r dull cydweithredol hwn yn hwyluso triniaethau llawfeddygol a heb fod yn llawfeddygol mewn ffordd integredig, ac yn sicrhau bod gofal cleifion yn holistaidd, effeithlon, ac yn canolbwyntio ar wella swyddogaeth gyffredinol llawr y pelfis ac ansawdd bywyd.

Triniaethau
Mae Wro-gaenecoleg yn cynnig sawl triniaeth i fenywod gyda phrolaps organau’r pelfis, anymataliaeth, yn ogystal â syndrom poen y bledren. Gweler isod yr holl driniaethau y mae ein gwasanaeth yn eu cynnig.

Pessarïau Gwain

Defnyddir pessarïau gwain i leddfu symptomau prolaps pelfig a chefnogi waliau'r wain. Mae pesarïau ar gael mewn pob siâp a maint gwahanol, a gellir cynnig sawl er mwyn dod o hyd i'r ffit cywir i'r claf yn dibynnu ar y prolaps a'i ffordd o fyw. Mae pesarïau naill ai yn PVC neu silicon ac maen nhw’n cael eu gosod yn y wain. Dylai'r ddyfais hon fod yn gyfforddus a helpu i wella ansawdd bywyd.

Mae estrogen gwain yn cael ei gynnig yn ystod rheoli'r pessari i gadw croen y wain yn llaith iawn.

Wrodynameg

Ar ddechrau'r ymchwiliad wrodynameg, bydd synhwyrydd tenau, tiwb cathetr/gwifren (sterilaidd) yn cael ei roi i mewn i'ch pledren trwy'r wrethra (y tiwb y mae'r wrin yn cael ei basio drwyddo). Bydd synhwyrydd arall yn cael ei roi i mewn i'r rectwm (pen ôl) neu'r wain (yn cael ei ddefnyddio weithiau ar gyfer menywod). Ni ddylai gosod y tiwbiau/gwifren hyn fod yn boenus gan fod gel iro yn cael ei ddefnyddio i leihau unrhyw anghysur. Mae’n bosibl y bydd rhai cleifion yn cael y rhan hon o'r ymchwiliad ychydig yn anghyfforddus neu’n achosi ychydig o embaras. Bydd y nyrs arbenigol yn ceisio lleihau hyn gymaint â phosib. Pan fydd y tiwbiau/gwirfen synhwyro yn eu lle, byddan nhw’n cael eu cysylltu â chyfrifiadur a bydd eich gweithgarwch pledren yn cael ei fesur wrth iddi lenwi a gwagio.

Bydd eich pledren yn cael ei llenwi gyda dŵr halen sterilaidd trwy'r tiwb tenau nes i chi deimlo'r angen i basio wrin. Bydd gofyn i chi besychu ar wahanol gamau yn ystod yr ymchwiliad; nod hyn yw dangos os yw’r synwyryddion yn cofnodi’n gywir. Bydd y nyrs arbenigol yn ceisio ail-greu symptomau'r bledren rydych chi'n eu cael ar hyn o bryd drwy ofyn i chi besychu, chwerthin neu wrando ar ddŵr yn rhedeg. Bydd hefyd yn gofyn cwestiynau i chi fel eich awydd cyntaf i basio wrin neu a ydych yn profi unrhyw frys. Pan fydd y nyrs arbenigol yn teimlo bod digon o wybodaeth wedi cael ei chasglu, byddwch chi’n gallu gwagio'ch pedren i mewn i'r toiled wrodynamig sydd wedi'i addasu'n arbennig (yn breifat). Bydd y toiled hwn yn mesur cyfradd llif y wrin a basiwyd a faint oedd ohono. Unwaith y bydd hyn wedi'i wneud, bydd y tiwbiau/gwifren synhwyro yn cael eu tynnu allan yn ysgafn a byddwch yn cael cynnig weipiau gwlyb a sych fel y gallwch olchi eich hun, gwneud eich hun yn gyfforddus a gwisgo mewn preifatrwydd.

Llawdriniaeth ar gyfer Prolaps

Mae sawl triniaeth lawfeddygol wahanol ar gyfer prolaps organau’r pelfis. Gall hyn gynnwys atgyweirio llawfeddygol, hysterectomi neu gau'r gwain.

Fel arfer, mae atgyweiriadau llawfeddygol yn cael eu gwneud drwy dorri ar wal y wain o dan anaesthetig cyffredinol. Atgyweiriad wal flaen yw pan fydd y bledren yn gollwg i mewn i’r wain o wal flaen y wain. Atgyweiriad wal gefn yw pan fydd y coluddyn yn gollwg ymlaen i wal gefn y wain.

Gall y llawdriniaethau hyn gynnwys codi a chynnal organau'r pelfis. Gallai hyn fod drwy eu pwytho yn ôl i'w lle neu gefnogi'r croen presennol i'w wneud yn gryfach.

Hysterectomi

I ferched sydd â phrolaps y groth ac sydd wedi mynd trwy'r menopos neu sydd ddim am gael rhagor o blant, mae’n bosibl y bydd meddyg yn argymell llawdriniaeth i dynnu'r groth (hysterectomi). Gall helpu i leddfu'r pwysau ar waliau'r wain a lleihau'r tebygolrwydd y bydd prolaps yn digwydd eto.

Cau'r Wain

Weithiau, gall llawdriniaeth sy'n cau rhan o’r wain neu rywaint ohoni fod yn opsiwn. Dim ond i fenywod sydd â phrolaps datblygedig y bydd y driniaeth hon yn cael ei chynnig, pan nad yw triniaethau eraill wedi gweithio ac mae’r fenyw yn siŵr nad yw hi am gael rhyw eto yn y dyfodol. Gall y llawdriniaeth hon fod yn opsiwn da i fenywod eiddol na fydden nhw’n gallu cael llawdriniaeth fwy cymhleth.

Anymataliaeth Wrinol Straen

Mae anymataliaeth wrinol yn digwydd pan fydd y broses arferol o gadw a phasio wrin yn cael ei thorri gan achosi i chi ollwng wrin yn fwriadol.

Gall hyn ddigwydd am sawl rheswm:

Cyhyrau gwanedig fel llawr y pelfis a sffincter wrethrol; gall problemau gyda'r cyhyrau hyn gael eu hachosi gan niwed yn ystod geni, mwy o bwysau ar y bol (beichiog neu dros eich pwysau), moddion penodol, niwed i'r bledren neu'r man cyfagos yn ystod llawdriniaeth, anhwylderau meinwe gysylltiol neu gyflyrau niwrolegol eraill.

Swmpuso yn yr Wrethra

Mae Bulkamid yn gyfrwng chwistrellu i'r wrethra sy’n cael ei ddefnyddio i drin SUI. Mae'n gel llyfn, wedi ei wneud i ddŵr sy'n aros yn y corff dros amser heb achosi adweithiau yn y feinwe o'i chwmpas. Mae defnyddio Bulkamid yn cynnwys 3-4 pigiad i wal y wrethra (dyma'r tiwb sy'n caniatáu i'r wrin adael y bledren). Trwy ychwanegu mwy o swmp i wal yr wrethra, mae'n helpu i atal wrin rhag llifo allan o'r blaen yn ystod gweithgareddau dyddiol arferol.

Llawdriniaeth ar gyfer Anymataliaeth Straen

Os na fydd triniaethau heb gynnwys llawdriniaeth ar gyfer anymataliaeth wrinol yn llwyddiannus neu'n anaddas, mae’n bosibl y bydd llawdriniaeth neu driniaethau eraill yn cael eu hargymell. Mae colposyspensiwn yn cynnwys torri ar eich bol isaf, codi gwddf eich pledren, a'i phwytho yn y safle newydd hwn sydd wedi’i godi. Mae llawdriniaeth sling yn cynnwys torri ar eich bol isaf (abdomen) a’ch gwain fel bod modd gosod sling o amgylch gwddf y bledren i'w chefnogi ac atal wrin rhag gollwg. Mae cyfrwng swmpuso yn yr wrethra yn sylwedd sy'n cael ei chwistrellu i mewn i waliau'r wrethra mewn pobl sydd ag anhawster rheoli anymataliaeth straen. Mae hyn yn cynyddu maint waliau'r wrethra ac yn caniatáu i'r wrethra aros ar gau gyda mwy o rym.

Pledren Orweithgar

Mae pledren orweithgar neu OAB yn gyflwr lle mae person yn aml yn teimlo angen neu awydd sydyn a chryf i basio wrin. Mae hi'n anodd oedi (gohirio) y teimlad hwn ac mae hyn yn gallu digwydd ar unrhyw adeg yn ystod y dydd neu'r nos, yn aml heb unrhyw rybudd.

Mae nifer o feddyginiaethau ar gyfer pledren orweithgar y gallwch roi cynnig arnyn nhw. Yr enw ar y rhain yw meddyginiaethau gwrthgolinergig neu weithyddion Beta 3. Maen nhw’n gweithio drwy rwystro ysgogiadau nerf penodol i'r bledren sy'n ei atal rhag cywasgu pan na ddylai, gan wella symptomau mewn rhai achosion ond ddim bob tro. Mae faint y bydd yn gwella yn amrywio o berson i berson. Mae’n bosibl y byddwch yn mynd i’r tŷ bach yn llai, yn gollwg wrin yn llai, a theimlo llai o frys. Fodd bynnag, mae'n annhebygol y bydd symptomau yn diflannu'n llwyr gyda meddyginiaeth yn unig. Cynllun cyffredin yw ceisio cwrs o feddyginiaeth am 6 wythnos. Os yw hyn yn ddefnyddiol i chi, mae’n bosibl y byddwch yn cael cyngor i barhau am tua 6 mis ac yna rhoi’r gorau i’r feddyginiaeth i weld sut mae’r symptomau heb y feddyginiaeth. Gall symptomau ddychwelyd ar ôl i chi orffen y cwrs o feddyginiaeth. Fodd bynnag, os byddwch yn cyfuno cwrs o feddyginiaeth gyda hyfforddiant pledren, gall y rhagolygon tymor hir fod yn well a gall fod yn llai tebygol y bydd y symptomau yn dychwelyd pan fyddwch yn rhoi'r gorau i'r feddyginiaeth. Felly, mae'n well defnyddio'r meddyginiaeth mewn cyfuniad â hyfforddiant pledren.

Llawdriniaeth ar gyfer Pledren Orweithgar

Tocsin Botulinum A

Mae'r driniaeth yn cynnwys chwistrellu tocsin botulinum A (Botox) i mewn i i’ch pledren trwy delesgop bach. Mae'r driniaeth hon yn lleihau cywasgiadau annormal yn y bledren. Fodd bynnag, gall hefyd leihau'r cywasgiadau normal fel bod dim modd i’ch pledren wagio yn llawn hefyd. I fynd i’r afael â’r sgil effaith hon, bydd angen i tua 10 – 20% o bobl sy’n cael y weithdrefn Botox gael cathetr (tiwb bach) yn eu pledren, (yr enw ar hyn yw hunan-gathetreiddio ysbeidiol). Mae Botox wedi cael ei drwyddedu (wedi'i gymeradwyo) ar gyfer trin anhwylder pledren orweithgar/gormodedd gweithgarwch y detrwsor yn y DU mewn cleifion lle mae meddyginiaeth wedi methu. Gwnewch yn siŵr eich bod yn trafod y weithdrefn hon yn llawn gyda'ch meddyg ac yn deall pob un o'i risgiau a’i manteision cyn i chi fynd ymlaen â hi.

Cystoscopi gyda Botox yn y Bledren

Mae systoscopi yn brawf lle mae systosgop yn cael ei basio i mewn i'r bledren gan weithwyr gofal iechyd i edrych i mewn i'r bledren i gadarnhau neu benderfynu a oes unrhyw gyflwr sylfaenol yn achosi symptomau wrinol. Yn ystod systoscopi, mae’n bosibl y bydd chwistrelliadau yn cael eu rhoi yn y bledren i ymlacio wal y bledren. Gall hyn wedyn leihau pa mor aml y byddwch yn pasio wrin a’r brys rydych chi’n ei deimlo, gan leihau anymataliaeth wrinol. Fel arfer, mae pobl yn gweld gwelliannau dri i bedwar diwrnod ar ôl y driniaeth. Gweithdrefn cleifion allanol yw hon.

Ysgogi Nerfau yn y Tibia Trwy'r Croen

Ysgogi’r nerfau yn y tibia trwy'r croen (PTNS), sydd hefyd yn cael ei alw yn ysgogi’r nerf yn y tibia ôl, yw’r ffurf leiaf mewnwthiol o niwro-fodwleiddio i drin pledren orweithgar (OAB) a'r symptomau cysylltiedig o frys wrinol, amlder wrinol ac anymataliaeth frys.

Hyfforddi'r Bledren

Gall hyfforddiant pledren ynghyd â hyfforddiant cyhyrau llawr y pelfis fod o gymorth gyda symptomau anymataliaeth. Mae'n cynnwys dysgu technegau i gynyddu hyd y cyfnod rhwng teimlo'r angen i basio wrin a chynhyrchu wrin.

Hunan-gathetreiddio Ysbeidiol

Gall rhai llawdriniaethau ar gyfer prolaps ac anymataliaeth wrinol effeithio ar y bledren, sy'n golygu y gallai nifer fach o gleifion gael anhawster wrth wagio eu pledren yn llawn ar ôl llawdriniaeth. Gall triniaethau fel atgyweirio prolaps neu lawdriniaeth anymataliaeth newid cefnogaeth y bledren neu ddeinamig yr wrethra, a all arwain weithiau at ddal wrin neu wagio anghyflawn yn y bledren. Yn yr achosion hyn, mae’n bosibl y bydd angen i gleifion ddysgu hunan-gathetreiddio ysbeidiol fel mesur dros dro neu, yn llai cyffredin, mesur tymor hir i wagio'r bledren yn ddiogel. Mae'r dechneg hon yn helpu i atal cymhlethdodau megis heintiadau y llwybr wrinol neu orymestyn y bledren, ac yn caniatáu i gleifion gadw annibyniaeth tra bod swyddogaeth y bledren yn adfer neu'n cael ei rheoli'n briodol.

Clinigau Trawma yn y Perinëwm

Mae Clinig Trawma yn y Perinëwm yn glinig arbenigol sy'n gofalu am famau sy'n dioddef toriad i sffincter yr anws (y cyhyrau sy'n rheoli'r pen ôl) ar adeg geni. Yn ystod eich ymweliad â'r Clinig Trawma yn y Perinëwm, bydd meddyg ymgynghorol yn gofyn am eich symptomau ac yn gwirio eich holiadur  gyda chi. Nod hyn yw sicrhau dealltwriaeth lawn o'ch cyflwr. Bydd yr hollt a gawsoch chi ar adeg yr enedigaeth yn cael ei egluro i chi eto, i sicrhau eich bod yn deall beth ddigwyddodd. Os na roddwyd taflen wybodaeth i chi am yr hollt a gawsoch chi ar adeg y geni, gellir rhoi un i chi.

Dilynwch ni: